Frozen shoulder – oorzaak, symptomen, fases en behandeling

Een frozen shoulder (ook wel ‘bevroren schouder genoemd’) is een aandoening waarbij pijn en een geleidelijke verstijving van de schouder optreden. Het gewrichtskapsel raakt ontstoken en verdikt, waardoor de beweeglijkheid sterkt afneemt.

Dagelijkse activiteiten zoals aan- en uitkleden of een kopje uit een hoge kast pakken, worden moeilijk en pijnlijk. Gelukkig is een frozen shoulder goed te behandelen en kan er in de meeste gevallen volledig herstel bereikt worden, al duurt het vaak maanden tot meer dan een jaar.

Wat is een frozen shoulder?

Bij een frozen shoulder raakt het gewrichtskapsel van de schouder ontstoken en verdikt.
Het gewrichtskapsel is onder normale omstandigheden een dunne, flexibele laag die bewegingen toelaat. Bij ontsteking verandert het van rekbaar elastiek naar de veerkracht van stug “rubber”. Hierdoor worden armbewegingen steeds beperkter.

.

Boven zie je een afbeelding van een kijkoperatie in de schouder. Het verschil wordt getoond tussen een gezonde schouder (links) en een pijnlijke stijve schouder(rechts). Het ontstoken en verdikte schouderkapsel is rood gekleurd.

Een frozen shoulder verloopt meestal in drie fasen:

1. Pijnlijke fase (freezing)

2. Stijve fase (frozen)

3. Herstelfase (thawing)

Oorzaken van een frozen shoulder

De exacte oorzaak is niet altijd duidelijk. Vaak gaat het om een auto-immuunreactie.

Risicofactoren

• Leeftijd: komt het meest voor tussen 40 en 70 jaar

• Vrouwen (met name in de menopauze); Zie voor meer info over dit onderwerp: Her Space

• Diabetes en schildklierproblemen

• Ziekte van Parkinson

• Hartaandoeningen

Wanneer de aandoening zonder duidelijke oorzaak ontstaat, spreekt men van een primaire (idiopathische) frozen shoulder.

Secundaire frozen shoulder

Soms ontstaat de aandoening na een trauma, operatie of langdurig dragen van een mitella. Deze variant wordt een secundaire frozen shoulder genoemd en herstelt doorgaans sneller.

Symptomen en fases van een frozen shoulder

Een frozen shoulder begint eerst met  pijn, later wordt de schouder in toenemende mate stijver.
In het begin lijkt het soms op een pees- of slijmbeursontsteking, omdat die aandoeningen vaker voorkomen.

Mijn ervaring is dat de diagnose frozen shoulder vaak onterecht gesteld wordt. Een alleen door pijn beperkte schouder hoeft geen frozen shoulder te zijn. Vaak geven mensen aan een frozen shoulder gehad te hebben, maar is deze na een paar maanden hersteld. Ook dit een beeld dat niet bij een frozen shoulder hoort.

De ontwikkeling van deze aandoening kent een aantal fasen.

Fase 1 – bevriezingsfase (freezing)

• Duur: gemiddeld 4 maanden

• Klachten: veel pijn in rust en bij bewegen, ook ’s nachts

• Liggen op de schouder is vaak onmogelijk

• Bewegen binnen de pijngrens is toegestaan

  

Fase 2 – bevroren fase (frozen)

• Duur: 4 tot 9 maanden

• Klachten: pijn neemt af, maar stijfheid neemt toe

• Schouder is in alle richtingen beperkt

• Oefeningen mogen rustig worden opgebouwd

• Bewegingen boven schouderhoogte blijven moeilijk

Fase 3 – ontdooifase (thawing)

• Start na ca. 12 maanden

• Pijn is nauwelijks meer aanwezig

• Bewegingsvrijheid neemt geleidelijk toe

• Dagelijkse activiteiten kunnen meestal weer normaal worden hervat

• Bovenhandse sporters (tennis, volleybal) kunnen nog wat beperkingen ervaren

  

Behandeling van een frozen shoulder

Een frozen shoulder kan 12 tot 16 maanden duren, soms langer. Met een goed oefenprogramma is volledig herstel meestal haalbaar.

Mogelijke behandelingen

• Oefentherapie: afgestemd op de fase

• Pijnstilling en ijsapplicaties in de vroege fase

• Injectie met ontstekingsremmers bij hevige pijn (alleen in het gewricht zelf)

• Massage en lichte mobilisaties door de fysiotherapeut

  

Oefeningen verschillen per fase:

• ➡️  Fase 1: lichte bewegingen voor pijncontrole en behoud van beweeglijkheid

• ➡️  Fase 2: intensiteit mag worden opgevoerd, lichte pijn is toegestaan zolang die na oefenen verdwijnt

• ➡️  Fase 3: rek- en spieroefeningen mogen verzwaard worden om de beweeglijkheid te versnellen

👉 Zie ook onze oefenprogramma’s:

• [Oefeningen frozen shoulder fase 1]

• [Oefeningen frozen shoulder fase 2]

• [Oefeningen frozen shoulder fase 3]

Frozen shoulder en werk

Of je kunt werken met een frozen shoulder hangt af van:

• de hoeveelheid pijn

• de bewegingsbeperkingen

• het soort werk

Een bureaufunctie kan vaak eerder hervat worden dan fysiek zwaar werk zoals stukadoren. In fase 3, wanneer de pijn grotendeels verdwenen is, kunnen de meeste werkzaamheden weer uitgevoerd worden.

In het algemeen kan in fase 3, waarbij de pijn nauwelijks meer aanwezig is veel werkzaamheden weer verricht worden.

Veel gestelde vragen over de frozen shoulder